tijdlijn

      Nederland in het kort – een tijdlijn

 
Vóór 50 voor Christus: de prehistorie Er is geen geschreven geschiedenis
Vanaf ongeveer 300.000 jaar geleden De eerste bewoners. Nog geen moderne mensen. Neanderthalers.Stenen gereedschappen.

Tussen 200.000 tot 20.000 jaar geleden IJstijden. Mensen vertrekken. Het ijs vormt Nederland met heuvels en dalen.

Vanaf ongeveer 30.000 jaar geleden De oudste mensen. Jagers en verzamelaars. Later ook akkerbouw. Vanaf 5.000 jaar geleden. De hunebedbouwers.

Ongeveer 600 jaar voor Christus Nieuwe volken: Kelten en Germaanse volken in West-Europa.

50 v. Christus tot 400 na Christus De Romeinse tijd. Zuid-Nederland deel van het Romeinse Rijk. De Rijn is de grens. Nederzettingen langs de grens.

400 na Christus Romeinse Rijk valt uit elkaar. Begin Middeleeuwen.
Het zuiden is deel van Frankische rijk. Friezen en Saksen nog lang zelfstandig. Nederland soms deel van één rijk. Dan weer uiteengevallen in losse landsdelen.

Rond 700 Bekering tot Christendom. Willibrordus eerste bisschop van Utrecht.

800 Karel de Grote. Eén groot rijk in Europa: Het Heilige Roomse Rijk. Nederland deel van een groot Rijk
Na 800 Het rijk valt uit elkaar in zelfstandige koninkrijken, graafschappen en hertogdommen.

Vanaf 1000 Opkomst van steden en burgers. Eigen stadsrechten
Hanzesteden in Oost-Nederland: Kampen, Elburg. Handel met Oost Europa.
Nederlanders beginnen dijken te bouwen tegen het water.

Na 1400 De hertogen van Bourgondië worden de baas over Noord- en Zuid-Nederland. Vlaanderen, in Zuid-Nederland is het rijkste en belangrijkste gebied.

1492 Columbus ontdekt Amerika. Moren verslagen in Spanje.

Vanaf ongeveer 1450 De Renaissance. Een tijd van uitvindingen en wetenschap. Het humanisme.
Rond 1500 Reformatie. Protesten in de katholieke kerk. Het protestantisme ontstaat. Het protestantisme krijgt veel invloed in vooral zuidelijk Nederland.

1500 Keizer Karel V. Nederland is deel van één Keizerrijk waarin de zon niet ondergaat. Zoon Philips II koning van Spanje volgt hem op. Nederland bij Spanje.

1566 Edelen bieden een smeekbede aan tegen centralisme de geloofsvervolging. Beeldenstorm: een protestantse opstand – kerken worden vernield. Maar ook een sociale opstand.

1568 – 1648 Opstand tegen Spanje. De Tachtigjarige oorlog
Edelen en steden protesteren tegen centralisatie en geloofsvervolging
De opstand begint in het zuiden. Leider van de opstand is Willem van Oranje
1568 De edelen Egmond en Hoorne worden door de Spaanse landvoogd vermoord.

1572 Eerste bijeenkomst van opstandige steden in vrije Statenvergadering in Dordrecht.
1579 De Unie van Utrecht: noordelijke gewesten samen tegen de Spaanse overheersing.
1581 Acte van verlatinge: Noord-Nederlandse staten verklaren zich onafhankelijk.
1584 Moord op Willem van Oranje.
1585 De Val van Antwerpen. Vlucht naar Noord-Nederland. – Opkomst Amsterdam en andere steden in Noord-Nederland.
1588 De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden wordt uitgeroepen.
Geboorte van Nederland.
1609 – 1621 Het Twaalfjarig Bestand – 12 jaar wapenstilstand waarin niet wordt gevochten.
1648 Vrede van Munster: einde van de oorlog
De Republiek der Nederlanden wordt erkend als onafhankelijk.
De provincies Brabant en Limburg hebben geen eigen bestuur.

17e eeuw Gouden eeuw. Rijk door handel, zeevaart, koloniën.
1602 – Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) – belangrijke handelsmaatschappij – wordt opgericht. Als enige het recht om handel te drijven, verdragen te sluiten en oorlogen te voeren in Azië. Basis voor Nederland als koloniaal land. De VOC was gesticht met aandelenkapitaal dat was ingelegd door aandeelhouders.
Economische en culturele bloei. Nederland centrum van vrijheid en wetenschap.
Vluchtelingen uit Zuidelijke-Nederlanden, Frankrijk, Portugal komen naar de Republiek.

1621 Eind van het twaalfjarig bestand met Spanje. West Indische Compagnie (WIC) opgericht naar voorbeeld van VOC voor de handel op Afrika en Amerika.
1625 Stichting Nieuw Amsterdam aan de Hudson. Begin van het huidige New York.
(1674 Nieuw Amsterdam na oorlogen afgestaan aan de Engelsen – vrede van Westminster.)
1637 Verovering van het Portugese fort Elmina in Ghana. De Nederlanders nemen de Portugese slavenhandel over. (Elmina in 1871 verkocht aan de Engelsen.)
1667 Suriname veroverd op de Engelsen.

Nederland voert oorlogen met Frankrijk en Engeland.
1672 Rampjaar. Vijandelijke legers aan de grens.
1677 – 1702 Prins Willem III wordt koning van Engeland.

De moderne tijd

1789 De Franse revolutie. Frankrijk wordt een republiek.
1792 Bestorming van de gevangenis de Bastille in Parijs.

1795 – 1815 De Franse Tijd.
1795 Nederlandse Patriotten roepen met Franse steun de Bataafse Republiek uit. Ze willen een eerlijker bestuur en een meer gelijke maatschappij.
1799 De VOC wordt opgeheven
1804 Napoleon keizer van Frankrijk. Napoleon verovert Europa en voert nieuwe wetten in.
1806 – 1809 Lodewijk Napoleon, de broer van Napoleon, is de eerste koning van Nederland.

1815 Napoleon verslagen. Nederland wordt een koninkrijk, samen met België.
1832 België scheidt zich af.

1833 Engeland verbiedt de slavernij.

1840 Nederland krijgt liberale grondwet en parlement.
Parlementaire democratie. Kiesrecht voor belastingbetalers
Modernisering en Industrialisering van Nederland.
Eerste spoorlijn (1839). Nieuwe wijken in Amsterdam.
De HBS, de hogere burgerschool, ontstaat (1863).
1863 Opheffing slavernij door Nederland onder internationale druk en druk van de “Surinaamse Onafhankelijkheidsstrijders”.

Rond 1890 Nederland moderniseert snel. Opkomst van arbeidersbeweging. Vakbonden. Socialistische partij. Emancipatie van Katholieken en eenvoudige Protestanten. Katholieke en Protestante organisaties: partijen en vakbeweging. Begin van verzuiling: Nederland opgedeeld in bevolkingsgroepen.

1914 – 1918 Eerste wereldoorlog. Nederland buiten de oorlog. Oorlog leidt tot veranderingen.
1917 Revolutiejaar. Revolutie in Rusland. Ook in Duitsland.
Algemeen kiesrecht in Nederland voor mannen
1919 Ook kiesrecht voor vrouwen

1929 Beurskrach op Wallstreet. Begin Economische crisis. En werkloosheid.

1932 In Duitsland komt Hitler aan de macht

1932 De afsluitdijk verbindt Noord Holland met Friesland. Zuiderzee wordt IJsselmeer.

1940 – 1945 Tweede Wereldoorlog. De Duitsers bezetten Nederland.
Joodse mensen weggevoerd en omgebracht in Oost-Europese kampen

1949 De NAVO wordt opgericht. Begin van de koude oorlog met de Sovjet Unie.

rond 1950 Opstand Indonesië tegen kolonialisme. Indonesië wordt afhankelijk. Koloniale oorlogen, de zogenaamde politionele acties.

1942 – 1969 Nieuw land in IJsselmeerpolders: Flevoland (1980). Nieuwe steden: Lelystad, Almere.

1953 Watersnoodramp in Zeeland. Meer dan 1000 doden.
Deltaplan en deltawerken in Zeeland. Nederland wordt veiliger tegen het water

1957 Verdrag van Rome: de oprichting van de Europese Economische Gemeenschap (EEG).
Nederland wordt lid van de Europese Gemeenschap.
;
60’er jaren – vanaf 1968 Studentenacties. Democratisering. Emancipatie van jongeren, vrouwen, homo’s. Toename van individuele vrijheid. Ontkerkelijking. Ontzuiling.

Rond 1970 Gastarbeiders naar Nederland gehaald voor Nederlandse economie. Arbeidsmigranten uit onder andere Turkije en Marokko.
Weinig aandacht voor sociale consequenties.
1975 Suriname onafhankelijk.

80’er jaren Economische teruggang. Veel werklozen. ‘Met name onder gastarbeiders’. Groei van problemen in oude buurten.

1989 / 1991 Val van de Berlijnse muur en einde van de Sovjet-Unie. Einde van de koude oorlog.

2009 Er wonen ruim 1,5 miljoen mensen uit Marokko, Turkije etc. In Nederland. De Islam is de derde godsdienst.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *